Veri merkezi (data center) mimari tasarımı nasıl yapılır?
Veri merkezi sıradan bir binadan nasıl ayrılır?
Bir ofis binasında alanın çoğu insanlar içindir; veri merkezinde ise alanın büyük bölümünü sunucu kabinleri, UPS'ler, aküler, trafolar, jeneratörler ve soğutma sistemleri kaplar. Binanın görevi bu ekipmanı korumak, soğutmak, beslemek ve bakımına izin vermektir. Bu yüzden mimar; elektrik, mekanik ve statik ekiplerle ilk eskizden itibaren birlikte çalışır. Mühendislik tarafının ayrıntıları için Sönmez Mühendislik blogundaki Tier III ve Tier IV farkı yazısına bakabilirsiniz.
Mekânlar ve mimari ölçütler
| Mekân | İşlevi | Mimari ölçüt |
|---|---|---|
| Beyaz alan (veri salonu) | Sunucu kabinlerinin bulunduğu salon | Kolonların kabin sıralarını bölmediği aks düzeni; yüksek döşeme yükü; pencere yok; toz ve nem kontrolü |
| Elektrik hacimleri | Trafo, pano, UPS ve akü odaları | Yedekli sistemlerin ayrı yangın bölmelerinde olması; ağır yük; kısa kablo güzergahı |
| Mekanik hacimler | Soğutma grupları, pompalar, klima santralleri | Çatı veya teknik avluda dış ünite alanı; titreşim ve gürültü kontrolü |
| Jeneratör ve yakıt alanı | Yedek enerji üretimi | Egzoz, hava giriş-çıkışı, yakıt dolum erişimi, komşulara gürültü etkisi |
| Yükleme ve kurulum alanı | Ekipmanın teslim alındığı, açıldığı ve hazırlandığı alan | Tır yanaşması; yük asansörü; salona kadar eşiksiz, geniş ve yüksek güzergah |
| Operasyon merkezi ve ofisler | Tesisin izlendiği ve yönetildiği bölüm | Gün ışığı alan çalışma alanları; veri salonundan ayrı güvenlik bölgesi |
| Güvenlik ve giriş | Ziyaretçi ve personel kontrolü | Kademeli geçiş; tek kişilik geçiş kabinleri; araç kontrol noktası |
Güvenlik katmanları
Veri merkezinde güvenlik, soğan kabuğu gibi iç içe halkalarla kurulur: parsel sınırı ve çevre çiti, araç kontrolü, bina girişi, operasyon bölgesi, veri salonu ve son olarak kabin. Her halka bir öncekinden daha az kişiye açıktır. Mimari plan bu halkaları koridor, kapı ve bölme düzeniyle somutlaştırır; ziyaretçi ile ekipman güzergahları birbirine karıştırılmaz. Dışarıdan bakıldığında yapının içeriğini belli etmeyen, sade ve kapalı bir cephe dili tercih edilir.
Kesit kararları: kat yüksekliği ve döşeme
- Kat yüksekliği: yükseltilmiş döşeme veya üstten dağıtım, kabin, kablo tavaları, sıcak ve soğuk hava yolları ile yangın söndürme sistemi üst üste gelir. Veri salonlarında kat yüksekliği sıradan bir ofisin belirgin biçimde üzerindedir.
- Döşeme yükü: dolu kabinler ve aküler çok ağırdır; taşıyıcı sistem buna göre tasarlanır. Bu konuda veri merkezinde döşeme yükü ve statik tasarım yazısına bakabilirsiniz.
- Çatı: soğutma ekipmanı için güçlendirilmiş, bakım yürüme yolları olan ve su yalıtımı kusursuz bir çatı gerekir; veri salonunun üzerinde ıslak hacim ve su borusu bulundurulmaz.
Modüler ve etaplı büyüme
Veri merkezleri çoğu zaman tek seferde değil, talep arttıkça etap etap devreye alınır. Mimari plan, her veri salonunu kendi elektrik ve mekanik hacimleriyle birlikte tekrar eden bir modül olarak kurgular. Böylece ilk etap çalışırken ikinci etap, çalışan sistemi durdurmadan inşa edilip devreye alınabilir. Vaziyet planında gelecekteki blokların, jeneratör sahasının ve trafo alanının yeri baştan ayrılır.
Sık yapılan hatalar
- Ekipmanın binaya giriş ve ileride değişim güzergahını düşünmemek.
- Yedekli sistemleri aynı hacme veya aynı yangın bölmesine koymak.
- Kat yüksekliğini tesisat katmanlarını hesaplamadan belirlemek.
- Büyüme alanı bırakmadan parseli doldurmak.
- Veri salonunun üzerinden veya içinden su tesisatı geçirmek.