Mimari proje süreci nasıl işler?
Mimari proje neden aşamalı ilerler?
Bir yapının bütün kararları aynı anda verilemez. Önce arsanın neye izin verdiği ve işverenin neye ihtiyaç duyduğu netleşir; ardından kütle ve plan, sonra malzeme ve detay gelir. Kararların sırası bozulduğunda, örneğin ruhsat alındıktan sonra plan değiştirildiğinde, hem süre hem maliyet katlanarak artar. Aşamalı ilerlemek, pahalı kararların ucuz aşamada verilmesini sağlar.
Aşamalar ve teslimler
| Aşama | Ne yapılır | Teslim edilenler |
|---|---|---|
| 1. İhtiyaç programı ve imar analizi | Arsanın imar durumu, emsal, yükseklik ve çekme mesafeleri incelenir; işverenin alan ve kullanım ihtiyaçları listelenir | İhtiyaç programı, imar analiz raporu, alan tablosu |
| 2. Konsept tasarım | Kütle, yerleşim ve ana fikir alternatifleri geliştirilir | Vaziyet planı eskizleri, kütle çalışmaları, 3D görseller |
| 3. Avan proje | Seçilen konsept planlara, kesitlere ve cephelere dönüştürülür; taşıyıcı sistem ve tesisat ana kararları verilir | 1/200 veya 1/100 planlar, kesitler, görünüşler, malzeme önerisi |
| 4. Ruhsat projesi | Proje mevzuata uygun hale getirilir, mühendislik projeleriyle birlikte idareye sunulur | Onaylı mimari, statik, elektrik ve mekanik projeler; yapı ruhsatı |
| 5. Uygulama projesi | Yapının nasıl inşa edileceği bütün ölçü ve detaylarıyla çizilir | 1/50 planlar, sistem ve nokta detayları, mahal listesi |
| 6. İhale dosyası | Yüklenicilerden karşılaştırılabilir teklif alınması sağlanır | Metraj, keşif, teknik şartname, ihale paftaları |
İşverenin vermesi gereken kararlar
- Program: hangi kullanım, kaç bağımsız bölüm, hangi büyüklükte? Bu karar belirsiz kaldıkça tasarım ilerlemez.
- Bütçe ve kalite düzeyi: malzeme ve sistem seçimleri bütçeye göre yapılır; bütçe baştan paylaşılmalıdır.
- Takvim: ruhsat ve inşaat başlangıcı için hedef tarihler, aşamaların süresini belirler.
- Onaylar: her aşama sonunda yazılı onay, sonradan değişiklik maliyetini azaltır.
Mühendislik disiplinleri sürece ne zaman girer?
Statik, elektrik ve mekanik mühendisler avan proje aşamasında sürece katılmalıdır. Kolon aksları, kat yüksekliği, şaft yerleri ve teknik hacimler bu aşamada belirlenmezse, ruhsat veya uygulama aşamasında mimari plan yeniden çizilmek zorunda kalır. Sönmez Design'da mimari tasarım; statik, elektrik ve mekanik disiplinlerle aynı BIM modeli üzerinde, Revit ve Navisworks kullanılarak koordine edilir.
Süreç ne kadar sürer?
Süre; yapının büyüklüğüne, işlevine ve idarenin onay süresine göre değişir. Orta ölçekli bir konut veya ofis yapısında konseptten ruhsat başvurusuna kadar olan süre genellikle birkaç ay ile ölçülür; uygulama projesi ve ihale dosyası buna eklenir. En büyük belirsizlik çoğu zaman tasarım değil, kurum onaylarıdır; bu yüzden imar analizinin en başta doğru yapılması süreyi en çok kısaltan adımdır.
Sık yapılan hatalar
- İmar durumunu ayrıntılı incelemeden tasarıma başlamak.
- Mühendislik ekiplerini ruhsat aşamasına kadar sürece dahil etmemek.
- Ruhsat projesini uygulama projesi sanıp şantiyeye onunla girmek.
- İhale dosyası hazırlamadan teklif toplamak; teklifler karşılaştırılamaz hale gelir.